Саяхан 9-р сарын дундуур “Цэцэрлэгт хүрээлэн” ХХК-ийн урилгаар тэдний ажилтануудад Хэвлэлийн эх бэлтгэлийн эрчимжүүлсэн 6 дахь удаагийн сургалтыг амжилттай явуулж дуусгалаа. Орчин үеийн оффисын ажилтнууд болохоор тэд заасан хичээлийг тун хурдан шаламгай сурч байв. Шавь нарынхаа цашдын ажилд амжилт хүсье.

Багш Л.Даваасүрэн

Мундаг анги

Хэвлэлийн эх бэлтгэгчийн мэргэшүүлэх ээлжит сургалт 6-сарын 14-29 нд маш амжилттай явагдаж дууслаа.

УИХ-ын ТГ, Монголын Цахилгаан холбоо компани зэрэг томоохон байгууллагын хэвлэл хариуцсан болон инженер техникийн ажилтнууд мөн Багануур, Эрдэнэт, Улаанбаатарын  хэвлэлийн эх бэлтгэлээр бизнес эрхэлж буй нэлээд туршлагатай хүмүүс энэ удаагийн сургалтад хамрагдсан юм.

Манай шавь нарын аль нь ч компьютер дээр олон жил ажиллаж  туршлагажсан хүмүүс байсан болохлоор эх бэлтгэлийн програмуудын талаар шинэ сэргэг мэдээлэл хэлж өгөхөд  маш хурдан ойлгож эзэмшиж байгаа нь үнэхээр урамтай байв. ШУТИС-ын КТМС дүүргэсэн компьютерийн инженер хүн ч энд байсан болохоор бас аргагүй биз дээ. Товчоор хэлэхэд энэ удаагийн цугларалтаар бүрдсэн хамгийн олон буюу 5 хүнтэй анги манай сургалтын түүхэнд үнэхээр мундаг анги байлаа.

Шавь нарынхаа уран бүтээлийн ажилд өндөр амжилт хүсье.

Багш Л.Даваасүрэн

МЭРГЭЖЛИЙН ЗУРАГ ЗАСВАР РHOTOSHOP CS5 ГАРЛАА

2008 оноос Монголчуудын танил болж олноо ихэд үнэлэгдсэн   МЭРГЭЖЛИЙН ЗУРАГ ЗАСВАР РHOTOSHOP номын хоёрдахь удаагийн хэвлэл МЭРГЭЖЛИЙН ЗУРАГ ЗАСВАР РHOTOSHOP CS5 сурах бичиг өнөөдөр хэвлэгдэн гарч байна. Энэхүү бие дааж үзэх сурах бичигт:
* Гэрэл зураг авах, засварлах
* 3D дүрстэй ажиллах
* Видео ролик бүтээх
* Анимац амилуулах
* Дижитал уран зураг зурах
* Вэб дизайн урлах
* Шинжлэх ухааны зураг, дүрс боловсруулах зэрэг асуудлуудыг цогцоор тусгасан бөгөөд манай гэрэл зураг сонирхогч залуус, хэвлэлийн эх бэлтгэл дизайны салбарт ажиллагч хэн бүхний мэдлэгийн хүрээг хамгийн орчин үеийн мэдээллээр хангахуйц сурах бичиг болсон юм.

Зохиогчоос 91948001, 99786401, 316627 утсаар холбогдон худалдаж авах үнэ 22,000 төгрөг. Нийслэлийн номын бүх дэлгүүрээр зарж байгаа бөгөөд худалдах үнэ нь 26,000-29,000-ын хооронд байгаа. Монгол шуудан компанийн хэвлэл захиалгаар захиалах индекс нь: 400601 болно.

Монголоо дуурсгаж яваа Photoshop-чид

…Тэднийд хааяа очиход надад их сайхан санагддаг. Өрөөний голд залсан томоос том Монголын төрийн далбаа,  хананд өлгөсөн уран зургууд, иж бүрэн тоноглосон уран бүтээлийн өрөө, тавиур дээр байрлуулсан монголын гар урлалын болон бэлэг дурсгалын бүтээлүүд, тэднийхийг бүтээлч залуус болохыг илтгэдэг. Сонгодог барилаар, ихэвчлэн түүхэн сэдвээр зурсан Ч.Ганболдын зургууд, Монголын уламжлалт барилаар, тэг жаягаар зурсан Г.Дарийн зургууд яг л арга билгийн зохицолдоо мэт. Ажлын гэхээсээ “уран бүтээлийн” гэж нэрлэгдэх өрөөнд нь цахим ертөнцийн хамгийн сүүлийн үеийн компьютерүүдээр тоноглосон байлаа. Түүнийг үзсэн миний нэгэн танил өөрийн эрхгүй “пөөх” гэж гайхан дуу алдсан сан. Түүн дундаас цахим радио болон уран зураг зурах электрон самбар (wacom cintiq) намайг бишрүүлсэн. Энэ өрөөнд л Ч.Ганболд бид хоёрын яриа өрнөсөн юм. Эхлэл:  Намтрын товчоон: Чулуунбатын ГАНБОЛД Монголын Дүрслэх урлагийн дунд сургуульд график дизайнер, СУИС-д хувцас дизайнерээр тус тус суралцаж төгсөөд АНУ-ын “Cuyahoga falls”-ийн урлаг, дизайны сургуулийг дүүргэж, улмаар “Kent State”-ийн их сургуульд компьютер график дизайн болон 3D animation инженерээр сурч амжилттай төгссөн. Гомбожавын ДАРИА Монголд Соёл Урлагийн Дээд Сургуулийн Харъяа Дүрслэх Урлагийн Дээд Сургуульд Уран Зураг, БНХАУ-д Уран Зургийн Төв Академийг “Гуа-Хуа” Хятад Уран Зургийн мэргэжлээр, АНУ-д “Kent State”-ийн их сургуульд компьютер график дизайн болон 3D animation инженерийн мэргэжлээр тус тус суралцаж төгссөн. Нэг: Сахилгагүй хүүхэд, Монголын боловсролын салбарын загварчлагдсан тогтолцооны эсэргүүцэл байлаа Г.Г-Хүүхэд болгон багадаа зураг зурах дуртай байдаг ч яг зураачийн мэргэжлийг маш цөөхөн хүүхэд сонгодог. Ч.Г-  Багаасаа л зурах сонирхолтой хүүхэд байсан, Аав маань шугам зүраг болон план зүраг гэх мэт техникийн тѳрѳлд зохион бүтээх сонирхолтой хүн байснаар надад их нѳлѳѳлсѳн байх. (Зураг дээр: Ганболдын аав Чулуунбат хүүгээ 4н настайд нь хийж огсон мотортой машин ) (Зураг дээр: Ганболдын аав Чулуунбат хүүгээ 7н настайд нь хийж огсон мотоцикл) Г.Г-Дүрслэх Урлагийн Дунд Сургуульд элссэн түүх чинь? Ч.Г-Би дунд сургуульд сурч байхдаа их ч хөдөлгөөнтэй, нилээд сахилгагүй хүүхэд байлаа. Юм л бол ямар нэгэн асуудалд орооцолдоно. Сургууль багш нар маань аргаа барсан байх л даа. 8-р ангиасаа сургуулиасаа хасагдлаа. Сургуулиасаа хасагдсанаа ээждээ мэдэгдэхгүй гэж, өөрөө гүйж байгаад ДУДуС-д шалгалт өгөөд тэнцсэн. Өглөө босоод дунд сургуульдаа явж байгаа мэт гэрээсээ гараад ДУДуС-д хичээллэнэ. 2 жилийн дараа л ээж минь мэдсэн гээд бод доо. Гайхаж, дуу алдсан ээж минь эхлээд уурлах аядсанаа эцэстээ эвлэрч “за за миний хүү өөрөө л болно гэж бодож байгаа бол яахав” гэж хэлсэн. Энэ л миний зүгээс амьдралдаа бие дааж гаргасан анхны шийдвэр байсан. Г.Г-Ер нь олон жилийн дараа эргээд харж байхад, дунд сургуульд сахилгагүйтэж, хэл ам таталж, “зовоож” байсан хүүхдүүд энэ амьдралд хөлөө олж , гайгүй сайн яваа нь зөндөө байгаа. Багш нарын үгнээс гардаггүй, дуулгавартай, идэвхтэй “онц сурлагатан” хүүхдүүдээс энэ амьдралд арга эвээ олж чадахгүй яваа нь ч бас цөөнгүй байдаг. Ч.Г-Сахилгагүйтэнэ гэдэг олон янз л даа. Гэхдээ нэг хэсэг нь боловсролын загварчлагдсан тогтолцоог эсэргүүцэж байсны илэрхийлэл байх. Ѳѳр, өөрийн сонирхолтой хүүхдүүд, заавал сургууль багшийн хатуу чанд заавар дүрмээр явахыг хүсдэггүй байсан байх. Тэд өөрийнхөөрөө байхыг хүсээд, энэ хүслээ янз бүрээр л илэрхийлнэ. Эндээс ойлголцохгүй, төвөгтэй байдал их үүсдэг. Гэхдээ эргээд бодоход Монголын боловсролын тогтолцоо бидэнд хэрэгтэй ч, бас хэрэг болохгүй ч олон зүйлийг бидэнд өгчээ. Г.Г-Одоо л Монголын боловсролын тогтолцоонд, хүүхдийн оюун ухааныг шинжлэх ухаанжсан мэдлэгээр хэт дүүргээд, хэрэглээ болгож сургахгүй байна гэдгийг ойлгож, хүлээн зөвшөөрч, өөрчилж эхэлж байгаа. Гол нь мэдлэгээ амьдралд хэрэглэж чаддаг байх, яг л өөрийн хэрэгцээ болгох нь илүү чухал байгаа хэрэг. Ч,Г-Хэдийгээр хэрэглэж чадахгүй ч оюун санааг олон тѳрлийн мэдлэгээр дүүргэсэн нь надад лав багагүй хэрэг болж байгаа байх гэж боддог. Миний мэргэжил болох компьютер график дизайны ажилд санаа их чухал.  Олон салбруудын захиалгат ажил дээр ажиллаж байхдаа өөртөө хэрэгтэй санааг олоход дэмжлэг болдог болов уу. Нэг ёсондоо бид төгс мэдэх зүйл бага хэрнээ бас мэдэхгүй зүйл ч үгүй. Яг ийм байдлаас л өөрт хэрэгтэй санаагаа олох, түүнийгээ баяжуулан хөгжүүлэх боломж олддогт надад хэрэг болж байгаа байх. Тэгэхээр би л лав тэгтлээ харамсдаггүй. Урлагийн сургуульд бол өөр л дөө. Тэнд өөрийн мэдлэг чадвараа шууд л цаасан дээр буулгах, эсвэл тодорхой материал дээр буулгаж түүнийгээ байнга харж, өөрчлөн сайжруулж болох олон боломжуудыг эрж хайснаар,  илүү хөгжих боломжтой мэт. Хоёр: Зураач ба компьютер Г.Г-Чухам тийм учраас л зураач, уран бүтээлч хүн илүү оюунлаг, бусдаас илүү сэтгэлгээтэй байх хэрэгтэй болдог. Сэтгэлдээ эргэлдэж байгаа олон гайхамшигт санаануудыг бодитоор буулгахад их л авьяас, хөдөлмөр, шаналал шаардагддаг байх. Ч.Г-Бүтээл хийхийн тулд их бодож судлах хэрэгтэй байдаг. Хоромхон мөчид гялсxийгээд орж ирсэн санаа сэтгэл хүрсэн бүтээл болох нь бий. Заримдаа хийж буй бүтээлээ явуулж чадахаа болиод түр орхих нь, нилээд хугацааны дараах бодлоос эргээд ѳѳр байх жишээтэй. Ер нь уран бүтээл хүний сэтгэл зүрх, оюун санаанаас гардаг болохоор яг таг хугацаа, дэг журам, жор гэж байдаггүй байх гэж боддог. Г.Г-Чиний зурсан зургуудыг харж байхад сонгодог хэрнээ, монгол зургийн барилтай хосолмол юм шиг. Харин Дариагийн зургуудыг харахад монгол зураг, зураасан зургийн хосолмол юм шиг. Ч.Г-Монголд Европ болон Ази дорнийн арга барилаар зааж сургадаг. Гэхдээ хувь хүн өөрийнхөө барилыг өөрөө л сонгодог. Минийх таны ажигласан шиг байж магадгүй. Би түүхийн сэдвээр ихэвчлэн зурах дуртай. Өгүүлэмж нь тийм болохоор өнгө будаг нь сонгодог тал руугаа байж болно. Яг Европ барил ч биш, монгол зургийн барилууд ч бий. Г.Д-Би Бээжингийн Уран Зургийн Академид суралцсан болохоор Ази барил илүүтэй байх. Хятадын уран зургийн онцлог нь зураасан зургаар, өнгө будгийн зохицолдоогоо их зөөлөн хэлбрээр илэрхийлдэг. Манай Монгол зургийн барилтай төстэй шүү. Г.Г- Та 2 Монголдоо зураач дизайнераар суралцаж төгссөн. Харин АНУ-д зургийн чиглэлийн зах зээлийг судалж, сонирхож үзсэн үү? Миний мэдэхийн АНУ-д хэд хэдэн мэргэжлийн монгол зураачид ажиллаж амьдарч байгаа. Ч.Г-АНУ-д зургийн хөгжил, зах зээл нь том л доо. Миний бодоход уран зургийг үнэлж, худалдан авах талаараа Европыг арай гүйцэхгүй байх. АНУ-ын том хотуудад их сонирхох хандлага нь илүү байхад жижиг хотууддаа арай л бага байх жишээтэй. Тэд зураачдын эх бүтээлийг нь үнэ хүргэн худалдан авахаасаа, дэлгүүрээс хуулбрыг нь худалдан авч гэртээ тавих сонирхол нь илүүтэй мэт санагдсан. Харин Америкийн мэргэжлийн зураачид нь бол их мундаг шүү дээ. Би АНУ-д 2 удаа зургийн үзэсгэлэн гаргаж үзсэн. Энд миний мэдэхээр зураач Д.Цолмон болон М. Цогтсайхан ах нар мэргэжлээрээ  амжилттай сайн ажиллаж байгаа. Г.Г-Та хоёр өнөөгийн хөгжлийн хурдацад хүрэх гэж зураач мэргэжлээ компьютертэй холбохоор шийдсэн байх. Ч.Г-Өнөөгийн компьютер болон мэдээллийн IT технологийн хурдацтай хөгжилд дизайнер хүний хэрэгцээ зайлшгүй хэрэг болж байгаа. Тэр утгаараа хүмүүст хүргэх реклам сурталчилгаа их үүрэг гүйцэтгэж, ямар их хурдацтай ѳрсѳлдѳѳнтэй хөгжиж байгааг хэлэх хэрэгтэй байх. Тэгэхээр мэдээллийн технологи өнөө цагт хамгийн ихээр даяарчлагдаж, ямар ч хил хязгаар үгүй болжээ. Тийм болохоор бид энэ чиглэлээр өөрсдийгөө хөгжүүлэхээр АНУ-н Охойяа мужын Кэнт стейтийн их сургуульд (Kent State University) “Kомпьютер график болон 3D анимейшн инженер” мэргэжлээр суралцаж төгссөн. Охойяад сурч ажиллаж, амьдарсан жилүүд  бид 2-ын хувьд өөрсдийгөө хөгжүүлэх, олны дунд болон бусад мэргэжил нэгтнүүдээсээ дадлага туршлага сурч, суралцахад ихээр нѳлѳѳлсѳн юм. Гурав: Амжилт бол их шаналлын үр дүн Г.Г-Саяхан Монголын сонин хэвлэлээр “Дэлхийд гайхуулж яваа Монгол залуус” гэдэг нэртэй бичлэг дээр та 2-ын нэр бичигдсэн байсан. Ч.Г-Бид 2 бусдын л адил жирийн монгол залуучууд. Мэргэжилдээ дуртай, хийж бүтээх хүсэлтэй, бас өөдрөг мөрөөдөлтэй. Бид Монголдоо дараа нь АНУ-д суралцаж төгсөөд их ч зүйл сурч, их ч зүйл ойлгосон. Шаналж, хөдөлмөрлөж байж хийсэн бүхэн маань бидэнд амжилт авчрахад бид баярлаж, илүү урамтай болдог. Энэ урам дахиад бүр илүүг хийх хүсэл тэмүүллийг өгдөг. Тэгээд хөдөлмөрлөнө, хичээнэ. Ямартай ч өмнөхөөсөө муу зүйл хийж болохгүй гэдэг бодол биднийг урагш хөтөлж явдаг. Г.Г-2009 онд авсан шагналынхаа тухай яриач. Мѳн оюутан байхдаа сургуулийнхаа нэрэмжит тэмцээнд хоёр ч удаа тvрvvлсэн гэж дуулсан…? Компьтерийн график дизайны ихэнх программ хангамж Адобе (Adobe) хэмээх компанийн нэр логотой байдаг. Тус компанийн бүтээгдхүүнээс хамгийн нэрд гарсан программ бол Фотошоп (Photоshop) гэдгийг манайхан андахгүй болов уу. Жил бүр Адобе компани Фотошоп хэрэглэгчдийнхээ дунд компютер график дизайны бүх төрлөөр уран бүтээлийн олон улсын уралдаан зарладаг юм байна лээ. Ѳнгѳрсѳн жил 15 дахь удаагийн уулзалт чуулган Лас Вегас хотын “Мандалай Бэй Ресорт” -д болж ѳнгѳрсѳн. Би урьд нь Охойяад сургуульд байхдаа оюутнууд болон сургуулиудын дунд зохиогддог хэд хэдэн тэмцээнд орж түрүүлж байснаар, миний нэр энд тэнд дизайнеруудын жагсаалтад орсон юм шиг байгаа юм. Тэрний дагуу тэмцээнд оролцох урилга ирсэнээр энэхүү тэмцээнд байгаль орчин, дэлхийн цөлжилттэй холбоотой бүтээлээрээ оролцон тэргүүн байрын шагналыг авсан. (Зураг дээр: “Adobe World Guru Awards” уралдаанд шалгарсан Дариагийн бүтээл ) Г.Г-Мѳн тэр уед үргэлжлэн явагдсан iStokcphoto компанийн нэрэмжит “iStock Munny Doll” тэмцээнд авъяаслаг дизайнер бүсгүй Гомбожавын Дариа бас тун амжилттай оролцож 200 гаруй мэргэжилтнүүдээс шалгаран тэргүүн байр эзэлж, дэлхийн дизайны урлагийн дэвжээнд Монголынхоо нэрийг гаргасан байна. Г.Д-Энэ тэмцээнд миний бүтээл 1-р байр эзэлж, Ганболдын бүтээл 2-р байр эзэлсэн юм шүү дээ. Зураг дээр: (“iStock Munny Doll” уралдаанд түрүүлсэн Дариагийн бүтээл) Г.Г-Та хоёр маань үнэхээр мундаг байнаа. Энэ бүхэн эхлэл байгаасай гэж хүсч байна. Тэгээд ч та нар их залуу байна. Ч.Г-Тийм ээ бид залуу байна. Хамгийн гол нь бид өөрсдийн дуртай мэргэжлээрээ дуртай ажлаа хийж байна. Амжилт,алдаа болгон урам өгдөг хэдий ч бид цаашдаа өөрсдийн хийж чадах бүхнээ л хийх болноо. “Хүн ѳѳрийн дуртай мэргэжлээ сонгож, түүгээрээ ажиллавал,  насан туршдаа хэзээ ч ажил хийдэггүй” гэж Күнз-ийн хэлсэн үг байдаг. Ер нь Монголчууд маань чадвартай шvv. Аль ч салбарт, хэнээс ч дутахгvй ѳрсѳлдѳж, амьдарч байна. Нэг vеэ бодвол Америкт байгаа манайхны ахуй амьдрал ч их ѳѳр болсон. Тэнд бизнес хийдэг монголчуудаас хамтарч ажиллах, реклам сурталчилгаа, вэб дизайн, график хийлгэх ажлын санал их ирдэг. Ер нь бид хаана ч явсан юманд хурдан дасан зохицож чаддаг юм шиг байгаа юм. Амжилт гаргаад эх орныхоо нэрийг хvний зэрэгтэй авч яваа залуучууддаа их баярлаж, тэднээрээ бахархдаг. Г.Г-Та хоёр Охойяагаас Вашингтон ДС-д нүүж ирээд удаагүй байгаа. Ганболд сая АНУ-д болж өнгөрсөн конгрессийн сонгуулийн сурталчилгаан дээр ажиллаа. АНУ-ын сонгуулийн талаар юу бодож байв? Ч.Г-Сонгууль бол улс төрийн тавцан дээрх өрсөлдөөн. Мэдээж сурталчилгааны явцад янз бүрийн л асуудал гардаг. Бие биенээ буруутгах гутаах маргалдах зүйл байдаг. Гэхдээ энэ нь хэмжээнээсээ халиад олон нийтийг хамраад, нийгэмд бухимдал үүсгэх байдалд хүргэдэггүй. Харин сонгуулийн дараа бүгдээрээ олон нийтийн сонголтыг хүндэтгэн зөвшөөрнө. Өрсөлдөөн нь шударга, үр дүнд нь хаа хаанаа хүндэтгэлтэй хандаж чаддаг нь эдний онцлог юм болов уу гэж бодож байна. Г.Г-Чамайг бас АНУ-ын ерөнхийлэгч Б.Обамагийн вэб хуудас дээр ажиллаж байгаа гэж сонссон? Ч.Г- Тиймээ, Би энэхүү ажилд ороод удаагуй байгаа. Анх манай ажлаас энэхүү том үүрэг ѳгѳхѳд нь их сандарч байсан, Нилээн хэдэн хоног бусад улс орны тэргүүнүүдийн вэб болон суртачилгаа, дизайн арга барилийг судалснаар конгрессийн сонгуульд зориулсан хувилбарын дизайн дээр ажилласан. Г.Г-Ийм мэргэжилтэй хүн болгонд том улстөрчид, том компани, байгууллагууд санал тавина гэж үгүй. Тэд мэдээж ур чадвар болон ажил хэрэгч чадварыг илүүтэй харгалзан сонгодог байх. Товчхондоо хаана ажиллаж байсан одоо ажиллаж байгаа газрын талаар. Ч.Г-Зураач болгон компьютер дээр ажилладаггүй, компьютер дээр ажилладаг хүн болгон зураач байдаггүй байх л даа. Магадгүй бид хоёрын зургийн сургуульд сурч мэдсэн зүйл маань,ѳнгѳ будаг , арга барил зохиомжлоход нѳлѳѳлдѳг байх. Бас аливаа ажлыг чин сэтгэлээсээ хандаж хугацаанд нь хийдэг, заримдаа санаанд оромгүй хувилбар сонгодог нь бас хэрэг болдог байх л даа. Бид энэ хугацаанд Америкийн болон Монголын зохиолчдын номын чимэглэл, график болон вэб дизайн гэх мэт хувь хүн албан байгууллагын зар сурталчилгаа, суртачилгааны албанд ажиллаж байсан. Үүнд нэр хүндтэй гэж хэлж болох Forest City, Northrop Grumman, Yahoo!, American Greetings, Smucker’s, JIF, Pillsbury гэх мэт. Таны хэлсэнчлэн бид Вашингтон ДС хотод нүүж ирээд, ажилдаа ороод удаагүй байгаа, Би одоo эндэхийн (Presidential campaign – Obama for America) ерѳнхийлѳгч болон засгийн газрын мэдээллийг олон нийтэд хүргэх суртачилгааны албанд ажиллаж байгаа. Дөрөв: “Эх орон байхад диваажин надад хэрэггүй” Г.Г-Чиний www.ganbold.com вэб хуудас руу ороход эхлээд хөх тэнгэр, тэр тэнгэрт элин халин дүүлэх шонхор шувуу, тэгснээ уртын дуу эгшиглэж аажим аажмаар газраас тэнгэрт хүрч, тасран одох мэт сэтгэгдэл төрсөн. Үнэхээр гайхамшигтай байлаа . Олон олон цахим хуудаснаас огт өөр мэдрэмж төрж байсан шүү. Ч.Г-Олон олон вэб хуудасны дизайн чимэглэлийг хийхэд өвөрмөц дүрслэлүүд дээр монгол аялгуу, уртын дуу их л наалдацтай холбогддог. Ер нь монгол аялгуу, монгол ахуй их өвөрмөц. Тэрхүү дүрслэлээр тэнгэр-шонхор шувуу-уртын дуу гэсэн холбоосоор би эх орноо төсөөлдөг. Г.Г-Надад бас тийм бодол төрдөг. Гэхдээ өнөө цагт бид өнгө мөнгөнд хэт улайраад эргэж олдохгүй, давтагдахгүй гайхамшигтай зүйлүүдээсээ холдож салаад байна уу даа гэж харамсах сэтгэл төрдөг. Ч.Г-Монголын түүх, нүүдэлчин ахуй, үндэсний урлаг соёл, ёс заншил, уртын дуу үнэхээр гайхамшигтай төдийгүй хэзээ ч давтагдахгүй.  Өнөөдөр дэлхийн хөгжлийн хурдацад хүмүүс төөрч, эргээд монголчууд бидний орхиод байгаа зүйл рүү тэмүүлж байна. Хүмүүс “робот” шиг амьдралаас залхаж, амар амгалан амьдрал, онгон байгальдаа зохицож амьдрах, хүн хүндээ чин сэтгэлээсээ хайрлан хандах сэтгэлгээ рүү тэмүүлж байгаа. Харин монголчууд бид үүний эсрэг л яваад байх шиг. Г.Г-Бид өнөөдөр Монголын хөгжлийн тухай их шүүмжилж, бас их л бухимдацгааж байна. Ч.Г-Монголд минь өнөөдөр сайн муу олон зүйл байгаа хэдий ч бид урагшаа л хөгжил рүү явж байна. Ялангуяа залуус их өндөр боловсрол мэдлэгтэй, их хүсэл тэмүүлэлтэй, их хөгжил дэвшилтэй болж байна. Энэ нь интернет IT орон зайд илүү мэдрэгдэж байгаа. Тэд эх орныхоо хөгжилд санаа зовж, өөрсдийн чадах бүхнээ хийж эхэлж байна. Энэ бол бага зүйл биш. Би л хувьдаа Монгол орны хөгжил дэвшил, өөдрөг сайхан ирээдүйд итгэдэг. Г.Г-Ч.Ганболд нилээн хэдэн жилийн ѳмнѳѳс интэрнэт Цахим Радиог нээж ажиллуулсан. Тэр радио  “ЭХ ОРОН БАЙХАД ДИВААЖИН НАДАД ХЭРЭГГҮЙ” гэх  уянгалаг хэрнээ сүрлэг үгсээр эхэлдэг. Түүнийг сонсохоор өөрийн эрхгүй омогших сэтгэл төрмөөр. Ч.Г-Цахим радиог анх найзтайгаа 2004онд нээж байхдаа энэ үгээр шторк хийж АНУ болон Герман улсаас 4н суваг явүүлж эхэлж байсан, Ер нь хүн эх оронтой байна гэдэг ямар аугаа их хувь заяа гэдгийг харьд байхдаа монголчууд бид илүү ойлгож мэдэрдэг.  Бид энэ радиог ашгийн бус байдлаар, эх ороноосоо хол байгаа Монголчууддаа зориулж явуулсаар ирсэн. Эх орон гэдэг хүний өлгий бас бахархал, омогшил. Өөрийн гэсэн хил хязгаартай, өөрийн гэсэн тусгаар тогтнолтой, өөрийн гэсэн хөгжил, эрх чөлөөтэй Монгол оронд төрснөөрөө монголчууд бид омог бардам явдаг. Бид энэ дэлхийн хаана ч явсан, сайн муу бүх л үйлдлийн өмнө “МОНГОЛ” гэдэг нэр дуурсагдаж явдаг. Тэгэхээр эх орон биднээс л эхэлдэг гэж би боддог. Г.Г-Чин сэтгэлээсээ ярилцсан та хоёртоо баярлалаа. Хүсэл мөрөөдөл, хичээл зүтгэл тань та хоёрыг улам өндөрт өргөж, тэр хэрээрээ “МОНГОЛ” хэмээх нэрийг дэлхий дахинаа дуурсгаж яваарай. Ч.Г-Танд ч бас их баярлалаа. Өдгөө залхуурал дэлхийг хөгжүүлж байгаа ч , монголчууд бид залхууралгүй хичээж зүтгэж байж Монгол орноо хөгжүүлж чадна. Залуус бидэнд их боломж их ирээдүи бий. Монголчууд бид бүгдээрээ хичээхэд бүгдээрээ л аугаа болж чадна. Тэднийхээс гарч явахад сэтгэл нэг л сайхан. Тэдний “Лайка” хэмээх хөөрхөн эгдүүтэй нохой нь үсэрч цовхчин, гэрийн гадаа байх арын шилэн дээрээ томоос том “МОНГОЛ” гэсэн бичигтэй “Хаммер” машин дэргэд тэд намайг үдсэн. Хаа ч явсан содноос содон энэ л машинд дэлхийд үнэлэгдэж байгаа монгол залуус сэтгэл зүрхэндээ эх орноо тээж, эх орноороо овоглож явдаг юм. Тэд өнөөдөр дэлхийн дэвжээнд авьяас чадвар, хөдөлмөр зүтгэлээрээ тодрон гарч буй өнөөгийн монгол залуусын хэсэг нь. Амьдралын зам нь үргэлж дардан байх болтугай. Харнууд овгийн Гомбосүрэнгийн Галбадрах АНУ. Orloo.com e-mail: gala_mn@yahoo.com

InDesign CS5 интерактив болсон

Саяхан 10-р сарын 8-наас амжилттай явагдсан Хэвлэлийн эх бэлтгэгчийн эрчимжүүлсэн 3 дах удаагийн шавь сургалтаар Photoshop CS5, InDesign CS5, CorelDRAW X5  зэрэг програмын өнөөдөр  монголын ямар ч их дээд сургууль, аль ч сургалтын төвийн хөтөлбөрт ороогүй, монголын нэг ч хэвлэлийн газрын дизайнер амжиж эзэмшээгүй тэрхүү шинэ аргуудыг эзэмшлээ.

Дашрамд сонирхуулахад InDesign CS5 нь электрон хэвлэн нийтлэл тал уруугаа илүү хөгжиж байгаа тул энэ програмыг сурснаар шинэ эрин үетэй зэрэгцэн алхах боломж улам улмаар нээгдэж байна.

Манай сургалтад МУБИС-ийн Компьютер Мэдээллийн Технологийн Сургуулийн Мэдээлэл зүйн багшийн 4-р курсын оюутан болон, “Ловин Хат” ХХК-ны ажилтнууд хамрагдсан бөгөөд мэргэжлийн сургуулийн оюутны хувьд суурь мэдлэг өндөр тул шинэ мэдээллийг хялбар сурах талаараа аргагүй ялгарч байлаа.

Брэнд өнгийг одоо хялбар гаргах боллоо

Юнителийн ногоон, Жимобайлийн шар гэх мэтээр монголд хүн бүхний мэдэх брэнд бүхэн өөрийн өнгөний кодтой. Өөрөөр хэлбэл алив нэгэн брэндийн логог хэвлэх боллоо гэхэд түүний зохиогчийн эрхээр хамгаалагдсан өнгөний кодыг заавал зөв гаргах ёстой байдаг. Хэрэв тэр кодыг буруу гаргавал хэвлүүлсэн бүтээгдэхүүнээ авахгүй гээд гэрийчихэд түүнийг хэвлэсэн үйлдвэр шатаж таарна биз дээ.

Тэгвэл мэргэжлийн хэвлэлийн болон вэб дизайнуудад нэгэнт хэвлэгдсэн бүтээгдэхүүнээс нь CMYK, RGB болоод Lab өнгөний орон зайг оруулаад Pantone өнгөний кодыг түвэггүй хэмжиж гаргах боломжийг Pantone пүүсийн «Pantone CAPSURE» хэмээх төхөөрөмж олгож байна. Энэхүү  “өнгөний сканнер” нь «Pantone Matching System» хэмээх өнгөний системийн 8000 гаруй кодоор бэлэн найруулсан будгийн чухам алинд нь тухайн хэмжсэн өнгө дөхөж очих вэ гэдгийг хорхомхон зуур нарийн тооцож гаргах юм байна. Түүнчлэн 1,75 инч дэлгэцтэй энэ багаж нь цаас, мод, нэхмэл эдлэл, хана, шал хивс зэрэг ямарч том жижиг гадаргуугаас эхлээд өчүүхэн толбонд хүртэл 1,6 секундын хооронд хэмжилт хийж чадна гэнэ.

Ажиллагааны зарчим нь: хэмжих цэг дээрээ дээд нүдийг нягт шахан байрлуулж байгаад гар утасныг шиг голын товч дээр дарахад тасалгааны гэрэлтүүлэг ямар ч төрлийн байлаа гэсэн өөрийн дотоод гэрэлтүүлэгчийн тусламжтайгаар огт будилалгүйгээр хэмжилт хийж өнгөний кодыг зөв гарган 100 өнгийг санах боломжтой юм байна. Тэгээд USB залгуураар компьютерт залгаж Adobe Photoshop ба Illustrator, мөн QuarkXPress програмаар памжуулан өнгөний кодоо оруулах ажээ.

Хэдийгээр энэхүү өнгө хэмжигч нь 649 ам.долларын өндөр үнэтэй байгаа ч iPhone утсанд ердөө 10 долларын төлбөрөөр нэмэлт багаж болон суулгагдах боломжийг судалж байгаа ажээ.

 

Өнгөшилтийн диаграм ба өнгөний температур

Сайн зураг авахын тулд юуны өмнө өнгөний диаграм ба өнгөний температурын талаар мэдлэгтэй байх шаардлагатай. Учир нь гэрэлгүй бол гэрэлзураг хэмээх ойлголт утгагүй. Нөгөө талаар гэрэл зураг авах нь гэрлийн дулаан буюу температурыг дижитал камерын матрица буюу сенсороор тэмдэглэж буй хэрэг билээ.

Анх  дижитал камер  (угтаа бол анх телевизор) бүтээгдэхэд л байгалийн тааламжит өнгийг аль болох бодитой үзүүлэхийн тулд хаана нь улаан, хаана нь ногоон өнгө байгааг төхөөрөмжид хэрхэн таниулах вэ гэсэн асуудлыг шийдэх шаардлага эрдэмтдэд тулгарчээ.

Ингээд туршилтууд явуулсны дүнд дээрх улаан, ногоон ба хөх өнгөнд харгалзах XYZ тэнхлэгт тулгуурлан өнгөшилтийн диаграм xyY (xyY Chromaticity Dia­gram) буюу орон зайн гурван хэмжээст диаграммыг зохиов. Үүний тэнхлэгүүд нь улаан, хөх, ногоон гэсэн үндсэн өнгүүдийг гэрэлтүүлгийн тодорхой орчинд хүний харааны лонхонцор хэрхэн мэдэрч байгаа мэдрэмжийг тодорхойлох ба эндээс тэнхлэгийн дагуух орон зайн тодорхой цэгүүдэд өнгөний тодорхой зүс (оттенок) харгалзан харагдах хүрээг бий болгоно. Энэ системийг хялбар ойлгуулах үүднээс гурван хэмжээст орон зайгаас зөвхөн нэг л проекцийг нь авч гутлын тах мэт хавтгайд дэлгэн үзүүлснээр өнгөний хамрал гэдэг ойлголт тодорхой болжээ. Тодруулбал гадна талын тах хэлбэрийн хүрээ шугамын доторхи талбай нь стандарт ажиглагчийн нүдэнд харагдах Өнгөний хY орон зай юм. Өнгөний хамралын диаграмыг зохиосноор хамгийн гол нь өнгөний тодорхой зүсэнд тодорхой тоон утга харгалзаж байгаа болохлоор уг диаграмаар ямар ч төхөөрөмжийн өнгөний үзүүлэлтийг тодорхойлох боломж бүрдэв. Гэхдээ энэ нь зөвхөн онол бөгөөд техник тоног төхөөрөмж нь онолын өнгийг бүрэн дүүрэн гаргах ямар ч боломжгүй. Жишээ нь голын хэсэгт харагдаж буй гурвалжин нь CRT буюу жирийн электрон хоолойт дэлгэцийн өнгө үзүүлэх (RGB) боломжийнх нь хүрээ хязгаар юм. Гэтэл эндээс үзэхэд харагдах өнгөний нэлээд хэсгийг төхөөрөмж гарган үзүүлж чаддаггүй болох нь.

Байгалийн гэрэлтүүлгийн эх ундарга болох нарны гэрэл өглөө, үд дунд, оройдоо өөр өөр эрчмээр гэрэлтдэг. Түүнчлэн үүл манан, улирлын байдал зэргээс ч хамаарах нь тодорхой тул байгалийн гэрэлтүүлгийн нөхцөлд буй обьектийн өнгийг хэмжих нь харьцангуй ойлголт юм. Ийнхүү гэрлийн эх үүсвэрийн тоо хэмжээг нэгдсэн үнэлгээнд оруулах зорилгоор Кельвиний градусаар хэмжих өнгөний температур гэдэг ойлголтыг бий болгосон байна. Байгалийн өдрийн гэрэл нь ихэнхдээ 4800-6800 К өнгөний температурын заагт байдаг аж.

Ингээд дээрх олон улсын комиссоос өнгөний температурын “нормчлогдсон“ эх үүсвэрийг тогтоохдоо Кельвиний 6504 хэм гэж тооцжээ. Дээрх стандартын үсгэн тэмдэглэгээ бүрийн ард тодорхой температурын утга харгалзаж байдаг. Жишээ нь, А гэхэд л 2856 К-тэй эквивалент хэмжээ бүхий үүсмэл гэрэл (жирийн улайсах чийдэн)-ийн дундаж норм энэ нь улаан өнгө тал уруугаа хэлбийх тул хүнд дулаан мэдрэмж төрүүлнэ. Харин D65 болоод ирэхлээр бидний яриагаар өдрийн гэрэл буюу флуоресцент гэх чийдэнгийн гэрэл бөгөөд 6504 К болж температур нь ихсээд ирэхлээр хөх өнгө тал уруу шилжиж үл мэдэг цэнхэр туяатай болох тул түүгээр гэрэлтүүлэгдсэн обьект илүү хүйтэн санагдана.

Зураг авах үед бидний нүдэнд цав цагаан мэт харагдсан зүйлийн зургийг тасалгааны ерийн чийдэнгийн гэрэлд авахад тэр нь улаан, харин хийн гэрэлтэй орчинд авахад хөх туяатай болчихсон байх нь бий. Энэ нь дулаан ба хүйтэн гэсэн тухайн гэрлийн эх үүсвэрийн температураас хамаарсан хэрэг юм.

Тэгвэл 3200 орчим кельвинд улайсах чийдэн (1), 3500 нь нарны өглөө, оройн гэрэл (2), 4200 нь хийн гэрэлтүүлэг (3), 5500 нь гэрэл хаягч буюу вспышка (4), харин 6500 нь нарны өдрийн гэрэл (5), 7000 нь бүрхэг өдөр (6), 7200 нь цэлмэг тэнгэр (7) зэргийн өнгөний температур болно. Өөрөөр хэлбэл ямар орчинд зураг авна түүний гэрэлтүүлгийн температурын нөлөө авсан зурагт чинь бууна гэсэн үг.

Жишээ нь улайсдаг чийдэн бүхий гэрэлтэй танхимд зураг авахад зурганд шар улаан туяа буудаг бол үүнийг засахын тулд хальсны аппаратад өнгийн (энэ жишээнд хөх өнгийн фильтер) тусгай линз ашиглана.

Дижитал камерт үүнийг “Цагааны баланс“ (WB) гэх горимоор засч тохируулах ба жишээ нь улайсах чийдэнд авсан зургийн улаан туяаг цагаан цэгийн тусламжтайгаар зураг дахь улаан өнгийг бууруулж, ногоон ба хөхийг нэмэгдүүлэх замаар засвар хийдэг. Дижитал камерт “Цагааны автобаланс” гэх горим байдаг ба энэ нь гэрэлтүүлгийн төрлийг өөрөө мэдэрч тохируулдаг.

Мөн photoshop програмд photo filter хэмээх өнгөний шүүлтүүр хийх багаж бий.

Цасан дээр авахуулсан зураг яагаад хөх туяатай гардаг вэ?

Мэдээж энэ бол гэрэл хэт хүчтэй буюу гэрлийн температур дэндүү өндөр байсных юм. Ер нь тасалгааны энгийн улайсдаг чийдэн 3850К орчим дулаантай байдаг болохлоор гэрлийн температур дутаж зураг шар туяатай гардаг. Гэтэл хэт хурц нартай цэлмэг өдөр буюу далайн эрэг цасан дээр  гэрлийн температур хэт өндөр 6500К орчим байх тул зураг цэнхэр туяатай болчихдог энэ дутагдлыг арилгах зорилгоор нэгэнт авсан зурганд photoshop програмд боловсруулалт хийхдээ  Photo Filter хэмээх багажыг ашиглан зурагт гарсан илүүдэл туяаг шүүж болно. Жишээ нь зураг хөх туяатай бол Photo Filter дээр шар өнгийг авах бол улайсдаг чийдэн бүхий гэрэл дутсан орчинд авсан зургийн өнгийг засахын тулд эсрэгээр хөх өнгийн фильтер авч болох юм. Нөгөө талаар хөх цэнхэр өнгөтэй зүйлс зурагт их орсноос хүний бие зэрэгт хөх тон харваж болно. Үүнийг засах жишээг үзнэ үү.

Одоо энэ зурагт харвасан хөх өнгө, тухайлбал цагаан малгайд суусан хөхөмдөг тоныг засахын тулд photoshop CS5  програмын Adjustments хэмээх засварын давхаргаар орж Photos Filter товч дээр дарна.

Тэгээд доорх зурагт үзүүлснээр засвар хийнэ.

Алтан зоосонд дүрээ буулгах

Германы нэгэн сайтаар дамжуулан хүссэн хэн бүхэн аль нэг улсын эзэн хаан шиг л алтан зосонд өөрийн дүрээ буулгах боломж байна.

Үүний тулд www.onlinewahn.de/generator гэсэн хаягаар орж дараах дарааллаар явна. Эхлээд голын  зоостой дүрс дээр тэгээд улмаар Munz-Generator гэсэн линк дээр дарна.

Улмаар дараах зурагт үзүүлсэн Browse… товчоор дамжуулан өөрийн JPG өргөтгөлтэй гэрэл зураг юмуу эсвэл зурмал зургаа хайлтын нүдэнд сонгож оруулна.

Дараа нь Wert нүдэнд хэдтийн зоосныхоо нэгжийг бичиж оруулна. Text нүдэнд овог нэрээ латинаар бичинэ. Харин зоосоо алтаар цутгах гэж байгаа болохлоор Gold гэнэ. Тэгээд мэдээж Munze pragen товч дээр дарна.

Эцэст нь зоосон дээрээ хулганын баруун товчоор дарж зоосонд буулгасан дүрээ хадгална.

Adobe Photoshop CS5-ын анхны сургалт амжилттай явагдлаа

Саяхан л хоёр гуравхан сарын өмнө Adobe CS5 програм дэлхий дахинаар нээлтээ хийж маш олон сонирхолтой зүйлийг эх бэлтгэгч, график дизайнеруудын өмнө шинээр нээж байсан бол монголчууд ч дэлхийн хөгжлөөс хоцролгүй уг Adobe Photoshop CS5-ийн анхны сургалтыг амжилттай явуулж моод монголоор дуусдаггүйг харуулллаа.

Манай сургалтад суусан эхний 4 хүн одоо монголд зураг засвараар ажиллаж буй томоохон хэвлэлийн үйлдвэрүүдийн дизайнеруудын огт мэдэхгүй цоо шинэ, маш үр бүтээлтэй гайхамшигт технологиудыг анх удаа ашиглан зураг засч эхэллээ.

Одоо үүнээс хойш ретушь буюу зурганд хэвлэлийн засвар хийх нүсэр ажил маань санаанд оромгүй амархан боллоо. Энэ бол АНУ-ын эрдэмтдийн нээсэн РathМath технологийн үр шимийг анх удаа монголчууд хүртэж буйн тод жишээ билээ.

Эх бэлтгэгч дизайнеруудаа! Та бүхэн америкчуудтай мөр зэрэгцэн Photoshop CS5-ыг эзэмшихийг хүсвэл одоо даруй эхлэх сургалтад бүртгүүлээрэй.

Monkey програмаа даруйхан устгаарай!

Монгол нь өөрийн зүгээс олон улсын юникод системд албан ёсоор нэгдэж ороогүй ч 2000 оны 2 сард ЮНИКОД консорциум (UNICODE consortium)-аас гаргасан Unicode 3.0 хувилбарын (ISBN 0-201-61633-5) 0400-04FF нүдэнд манай кирилл үсэг ө, ү – тэйгээ орсон юм. Энэ нь монгол крилл бичиг Unicode буюу UTF-8 дээр суурилж ажилладаг болсон гэсэн үг. Улмаар монголчууд 2002 онд буюу Windows-ийн XP хувилбар гарах үед монгол крилл үсгээр дэлхий даяар албан бичиг хэргээ хөтлөн дамжуулах, түүнчлэн ертөнцийн альч хязгаарт очоод монгол крилл үсгээрээ интернетэд ажиллах боломж бүрдсэн. Гэхдээ саяхныг хүртэл Arial, Times New Roman, Tahoma, Courier New, Microsoft Sans Serif зэрэг 5-хан фонтоор дэлхийн аль ч орны  Windows-ийн XP-тэй компьютер дээр бичих, мөн Ө, Ү-г гарган унших боломжтой байв.

Харин монголын хэсэг залуу санаачлан 500 төрлийн Unicode монгол фонт зохиосон нь монгол хэлээр дэлхийн хаанаас ч бичиж унших боломжийг олгож буйгаас гадна гарын драйвер хольж бичдэг түвэг бэрхшээл одоо нэгэнт үгүй боллоо. Уг фонтуудыг http://dusal.blogmn.net/20211/ хаягаар орж  татан аваарай.

Одоо ингээд Monkey буюу Монгол, Английн далбаатай драйвераа Control Panel-аараа орж устгаад түүнийг цааш хэрэглэхгүй байхыг Танд зөвлөе. Монголчууд бүх нийтээрээ  Unicode-д нэгдэн орсон тохиолдолд  бичсэн зүйл нь бусаддаа  танигдахгүй гэхийн зовлон үгүй болж ялангуяа хэвлэлийн эх бэлтгэгчдийн ажлыг ихээхэн хөнгөвчлөх юм. Учир нь Adobe Creative Suite 3 (CS3) хувилбараас эхлэн юникодыг бүрэн дэмждэг болсон тул InDesign маань монгол хэлээр эх бэлтгэхэд асуудалгүй болсон гэсэн үг билээ.

Өмнө нь хичнээн гоё фонтоор эх бэлтгээд хэвлэлийн өнгө салгалтад оруулж хэвлэн олшруулах асуудал дээр монгол гарын драйвераар бичсэн фонтыг танихгүй ихээхэн түвэг учирдаг байв. Одоо Unicode-н 500 фонт дотроос дураараа сонгож байгаад хичнээн сайхан эх бэлтгэж болохыг төсөөлдөө. Ингэхлээр ихийг бүтээх хүсэл эрмэлзэлтэй дээрх dusal.net-ийн залуустаа баярлалаа гэхийн сацуу, тэдэнд бага боловч хандив өргөөөрэй хэмээн өөрийн уншигчдаа уриалж байна.

Харин Start>Control замаар Regional and Language Options цонхонд орж монгол хэлийг таниулахад дэлгэцийн баруун доод буланд гарах хэлний цэснээс Мо (Mongolian)-г <Alt+Shift> хос даралтаар сонгоод ө, ү бүхий үгийг бичнэ гэдгийг мэднэ биз ээ.

Мөн өмнө нь Monkey-гаар бичсэн баримтаа Unicode-д хөрвүүлж байгаад эхээ бэлтгээрэй.

500 төрлийн Unicode монгол фонт татах линк